Toen was het stil

Zwaar voor zo’n kleintje

We waren samen uit eten, Vijf en ik, omdat hij over was naar de vijfde klas. We gaan niet vaak uit eten, maar een aanleiding als deze grijpen we graag aan om te vieren. Taart, een uitje, of een etentje dus. En hij had er verschrikkelijk hard voor gewerkt, alweer. Hij had een feestje wel heel erg verdiend.

Het restaurantje waar we zaten was als huiskamer ingericht, met boeken in de kast en een knappend haardvuurtje en alleen maar veel te veel eettafels om voor een gewone huiskamer door te kunnen gaan.
Het fijne van de coronamaatregelen was dat, waar ik normaal bijna met mijn elleboog in het bord van de buren zit, we nu bijna moesten schreeuwen naar de mensen aan het dichtstbijzijnde tafeltje, zo ver weg zaten ze. We konden dus praten, echt praten.
Na enige aarzeling – we hebben het net gezellig en het is vanavond toch vooral leuk tenslotte – stelde ik Vijf de vraag die al langer op mijn lippen brandde. ‘Heb je nu Bas dood is het gevoel dat jijzelf het goed moet doen?’
Hij moest erover denken en gaf toen toe dat dit wel een beetje voor hem opgaat. ‘Maar dat is niet sinds Bas’ dood hoor, dat was daarvoor ook al. Er waren zorgen in huis, die wilde ik oplossen.’
‘En wat betekent dat dan voor jou, dat je het goed moet doen?’
‘Nou, ik denk vooral dat ik heb geleerd dat ik economisch zelfstandig wil zijn.’ Verder kwam hij eigenlijk niet.
Maar ik herinner me een zorgzame en ook zorgelijke kleine jongen, door de jaren heen.

Bas was zes toen Vijf geboren werd en zo rond Bas’ 10e jaar begonnen de problemen.
Ik was veel weg, want geld aan het verdienen en als ik thuis was, was ik moe. En dan moest er nog zo veel.
Alle kinderen hebben altijd geholpen in het huishouden, dat kon niet anders. Ieder op zijn of haar eigen niveau. Voor ieder klusje kregen ze een sticker. En na zoveel stickers volgde er een cadeautje. Zo spaarde ieder kind cadeautjes bij elkaar. Gewoon dingen zoals de hond uitlaten, de planten water geven, de vaatwasser uitruimen, grasmaaien, het oud glas wegbrengen. Ingedeeld op leeftijdsniveau, waardoor Vijf dus degene was die jarenlang de planten water gaf. Dat liep allemaal redelijk gesmeerd.
Maar Bas veranderde steeds meer, van blij en gevoelig kind in een (pre)puber die zichzelf flink in de weg zat. Het was alsof hij toen al een beetje van ons af begon te drijven. En ik probeerde verwoed hem weer het gezin in te trekken, maar dat werkte averechts. Ik was er ook niet zo handig in, denk ik en bovendien liep ik permanent op mijn wenkbrauwen van vermoeidheid.
Pijnlijk om aan terug te denken, zo’n typische ‘wat nou als ons leven er toen anders had uitgezien, zou hij dan nu nog leven?’ -gedachte.

Vijf was vier jaar toen dit proces zo’n beetje begon. Veel te jong natuurlijk, om te worden geconfronteerd met psychiatrische problemen en huiselijke onrust. Hij heeft ontzettend veel meegemaakt, binnen mijn gezin, maar ook bij dat van zijn vader.
Vijf was 13 toen zijn broer uiteindelijk overleed. En ik sta stiekem te juichen als hij zich als onuitstaanbare puber gedraagt (nadat ik hem binnensmonds heb uitgefoeterd), want ik was zo bang dat hij zich niet normaal zou kunnen ontwikkelen.
Want wat doe je als puber, als je ziet dat je moeder zozeer lijdt? Dan word je ofwel heel erg opstandig, of je gaat voor haar zorgen.
Vijf deed meestal het laatste.
En ik kan me voorstellen dat hij zelf al helemaal niet meer weet of hij het gevoel heeft dat hij iets goed moet maken, omdat dit al zo normaal voor hem moet zijn. Te vergelijken met als iemand aan mij zou vragen hoe het zou voelen om klein en tenger te zijn – ik heb werkelijk geen idee, ben nog nooit tenger geweest.

Vijf ontwikkelde zich tot een vroegwijze, empathische en charmante jongen, met veel verantwoordelijkheidsgevoel. Vroegwijs is wel handig, empathisch is uitgesproken fijn, ook straks als hij gaat werken en die charme, daar zaagt hij bomen mee om.
Maar verantwoordelijkheidsgevoel, daar moet je niet te veel van hebben, niet op je dertiende, niet op je zestiende en ook later niet. Want depressie en burn-out liggen dan altijd op de loer. Waar Vijf op de basisschool ruzies van klasgenoten probeerde te beslechten, zo wil hij nog altijd de wereld redden van onrecht en kwaadwillendheid.
Ik ben er trots op dat ik kinderen heb voortgebracht die verder kijken dan hun eigen tuinhekje, die een mening hebben en die ook durven uitdragen, die verantwoordelijke wereldburgers blijken te zijn geworden. Maar er zijn grenzen, want ook deze kinderen kunnen niet de zorgen van de hele wereld op hun nek nemen.

Dus wat doe je dan als moeder van zo’n kind?
In ieder geval probeer je je eigen zorgen bij je te houden. Het is namelijk maar al te verleidelijk om ze even snel te delen met iemand die bij je in huis woont en die een luisterend oor biedt en ook nog verstandige dingen zegt.
En je probeert je kind als kind te behandelen, in dit geval als puber. Je juicht in stilte als hij wat stoms doet, terwijl je tegelijk je hart vasthoudt en hoopt dat het goed afloopt.
Je incasseert opnieuw je eigen verlies, je prijst je rijk met zo’n leuk kind en tegelijk probeer je de lat voor hem wat lager te leggen. Nee, kind van me, jij hoeft niet goed te maken wat je broer ‘verkeerd’ heeft gedaan. Jij hoeft niet lief te zijn, omdat hij dat soms niet was. Jij hoeft niet succesvol te zijn, maar je mag het natuurlijk wel, want ik gun je dat van harte.
Het enige wat je van mij niet mag, is omvallen.
Want jij en je zus zijn mijn achilleshielen. Mijn onvoorwaardelijke liefdes. Mijn allergrootste schatten.
Daar hoef je geenszins perfect voor te zijn. Gewoon, zoals je bent, met al je fijne en minder fijne eigenschappen, is perfect genoeg.
Je hoeft niets goed te maken.

 

 

 

6 Reacties

  1. marten

    lieve Patti,

    wat een intense beschrijving, het raakt me ( natuurlijk ) diep.
    voor zover ik er iets over mag vinden, “ je doet het goed “ .
    ieder een eigen pad.

    dankje Marten

    Antwoord
    • Patti

      Dank je, Marten.

      Antwoord
  2. Pieter

    Beste Patti, zojuist heb ik geprobeerd om je via het contactformulier een bericht te sturen. Helaas lukt dat niet en ik weet niet waar het aan ligt. Jij hopelijk wel? Alvast bedankt voor je reactie.
    Vriendelijke groet,
    Pieter Grootendorst

    Antwoord
    • Patti

      Beste Pieter, ik heb je een mail gestuurd.

      Antwoord
  3. Marian van den Hul

    Jeetje Patti, nu pas realiseer ik me dat wij elkaar kennen van Creuse, en dat jouw Bas daar ook rondliep. Wat een vreselijk verlies, en wat een moeilijk pad voor jullie. Ook bij ons gezin ging t niet allemaal van een leien dakje. Kids worstelen nog met het vinden van een plek. En ik worstel met ze mee. Twee zoons besloten allebei, op verschillende momenten, dat een mannenrol niet bij ze past, en dat zij eigenlijk vrouw zijn. Dit ging en gaat ook met ups en downs gepaard… wat mooi dat je deze site bent gestart!! Wens jullie veel sterkte!

    Antwoord
    • Patti

      Hallo Marian, sorry voor mijn late reactie! Ik las je comment toen ik onderweg was en realiseerde me pas later dat ik niet had gereageerd.
      Ja, ik ken jou en je kinderen natuurlijk nog wel.
      Wat een bijzondere processen bij jullie in het gezin. Ik hoop dat je zoons steun vinden bij elkaar en dat ook jij er niet alleen voor staat, in het begeleiden en in het voelen van dit hele proces. Jij ook sterkte!

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Dr. Lucy Hone
Resilience
Regenboog blaadjes
Homoseksualiteit in Nuns
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos
Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Dr. Lucy Hone
Resilience
Regenboog blaadjes
Homoseksualiteit in Nuns
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos