Toen was het stil

Werkende moeder

Vanmorgen vroeg fietste ik naar de fysiotherapeut, twee dorpen verderop. Het begon licht te worden, een beetje maar, want het was een sombere dag aan het worden. Het miezerde en de wind sloeg me om de oren. Maar daar was ik op voorbereid, met mijn harige paarse oorwarmers.
Ik moet eruit gezien hebben als een gekke Nellie, want daaronder droeg ik mijn oranje winterjas en ik zat op een blauwe fiets waarop sinds kort een grote roze fietsbel zit. Niet dat ik perse van roze fietsbellen houd, eigenlijk helemaal niet zelfs, maar deze had ik toevallig nog liggen en ik had er eentje nodig.
Om het beeld te completeren zat ik een beetje voor me uit te grijnzen. Het was vroeg, de wereld kwam in beweging en ik ook. Het was alweer een tijdje geleden dat ik me per fiets kon vervoeren, ik was ziek geweest.
Toen bedacht ik me dat ik vast minder blijmoedig op de fiets zou hebben gezeten als ik onderweg was geweest naar mijn werk, om dan negen uur later – opnieuw in het donker – weer terug te zwoegen, in plaats van zoals straks na een uurtje fysiotherapie en op tijd voor de ochtendkoffie.

Vorige week zag ik deel 1 van de documentaire ‘Waarom werken vrouwen niet’, over de tendens  dat vrouwen thuisblijven voor de kinderen, of parttime werken. Vrouwen gooien hiermee hun diploma’s weg en zijn bovendien niet voldoende voorbereid op een mogelijke toekomst als alleenstaande, zo werd geconstateerd.
Ik kan me daar wel in vinden. Een vrouw is net zo goed economisch zelfstandig als een man, ik zie daar geen verschil in. Mijn kinderen hebben dat met de paplepel ingegeven gekregen: als kinderen van een alleenstaande moeder weet je niet beter dan dat mama de centjes verdient.
Natuurlijk ontvingen de kinderen kinderalimentatie, maar dat was net genoeg om hen van te kunnen laten eten, alle andere uitgaven moesten dus ook worden gedekt. Partneralimentatie heb ik altijd geweigerd, ik houd mijn eigen broek op, vond ik.

Als je me zo’n 10 jaar geleden had gevraagd hoe ik dat dan deed, had ik je trots verteld dat ik vind dat een vrouw dat moet kunnen, een huishouden, kinderen opvoeden en een volledige baan. Kwestie van organiseren, kwestie van niet miepen. Bovendien vond en vind ik werken oprecht leuk. Het is fijn om je talenten ergens anders te kunnen gebruiken dan slechts tussen de muren van je woning.
Als je me nu vraagt hoe dat voelde, ‘s ochtends naar mijn werk gaan en ‘s avonds weer thuiskomen, voel ik me alsnog moe worden. Want een huishouden organiseren lukt best aardig, maar je kinderen laten zich niet inplannen, de mijne althans niet.
Er wordt er eentje gepest op school. De ander kan ‘s nachts niet slapen van de oorpijn. De derde meldt ‘s avonds voor het slapengaan dat ie de volgende middag een feestje heeft, maar hij is de uitnodiging kwijt dus hij weet niet precies waar en of ik toevallig ook een cadeautje heb.
Dat laatste had ik, heb ik nog steeds zelfs. De cadeautjeskast is speciaal ingericht voor last minute feestjes. Ik ga een rondje bellen om erachter te komen waar en hoe het feestje gaat zijn. En verder moest ik dan maar vrij nemen om met een kind naar de huisarts te gaan. En een paar weken later opnieuw, voor de Kno-arts, en dan nog een dag voor een operatie. Intussen probeer ik zelf wat slaap in te halen, een kind met oorpijn gaat ook ten koste van mijn eigen nachtrust.
Voor het gepeste kind ga ik op gesprek op school. En nog een keer en nog een keer.

Er waren jaren bij dat ik ‘s ochtends om half 7 naar m’n werk vertrok en dan kwam ik ‘s avonds om half 7 weer thuis. Oma had dan zowel ‘s ochtends vroeg als ‘s avonds op de kinderen gepast, want het kinderdagverblijf maakte niet zulke lange dagen.
Dan kwam ik thuis en dan moest ik nog koken. De hond moest nog uit, die moest elke dag minimaal een uur rennen.
Nee, zei mijn lijf dan, nee ik ga niet nu een uur lopen. Dus dan liep ik een klein rondje, nadat ik alle kinderen naar bed gewerkt had. En dan voelde ik me schuldig, naar de kinderen, omdat ik die zo gauw mogelijk in hun bedjes propte en naar de hond, die veel langer had moeten lopen.

Schuldgevoel werd mijn middle name, zoals ze dat in het Engels zo mooi zeggen. Ook al was ik bedreven geraakt in het weer aan de praat krijgen van de vaatwasser, het ontstoppen van afvoeren, het opsporen van kortsluiting, het installeren van een router en al die andere vervelende klusjes, het bleef maar voelen alsof ik achter de feiten aanliep.
De hond kreeg gedragsproblemen, mijn tuin leek wel een oerwoud, de vaatwasser was vaker stuk dan heel en de kinderen… die hadden het ook moeilijk. Want ik was permanent gestrest, altijd problemen aan het oplossen, altijd brandjes aan het blussen. Als ik dan eens rustig in de tuin zat, zag ik in plaats van een bloeiende klimroos het onkruid tussen de tegels en een lekke dakgoot. Binnenshuis zag ik kamerplanten die nodig verpot moesten worden. Maar ik had de energie niet. Schuldgevoel naar een kamerplant, het kan gewoon.

Zo zittend op die fiets, genietend van mijn nieuwe beetje energie, huiver ik bij het idee dat ik dit iedere ochtend zou moeten doen. Vroeg uit bed, fietsen, dan met de trein, dan weer een stukje met de fiets. Of vroeg uit bed en dan de file in. Altijd ver van huis, altijd lang van huis, altijd uitgeput in bed rollen, altijd gestrest zijn omdat de dag te kort is voor alles wat nog moet.

Ja, vrouwen moeten ook financieel zelfstandig zijn. Maar alleen zorgende vrouwen kunnen dat dus niet allemaal. Niet als je drie kinderen hebt bijvoorbeeld. Van wie eentje speciale aandacht nodig heeft, waardoor de andere twee ook weer meer aandacht nodig hebben omdat die ene zoveel opslokt steeds.
Ik heb mijn kinderen heus voorgelezen voor het slapengaan, ik heb ze suf geknuffeld, ik heb de gekste uitstapjes met ze gedaan, de leukste feestjes georganiseerd, ik heb geprobeerd er voor ze te zijn waar ze me nodig hadden. Maar tegelijk was ik ongeduldig en afgemat. En altijd maar dat schuldgevoel, als een vicieuze cirkel, want als je je niet goed voelt over jezelf ben je ook niet vrolijk en ontspannen naar je omgeving.
Nu er eentje dood is kan ik niet anders dan mezelf afvragen: wat nou als ik niet had móéten werken? Hoe zou mijn gezin er dan nu hebben uitgezien? Zou ik gedurende al die jaren een betere moeder zijn geweest, of was ik dan juist heel lamlendig geraakt van het tussen deze vier muren leven? En zou het effect hebben gehad op het zelfbeeld van Bas, zou ik hem beter hebben kunnen begeleiden, zou hij dan wél zijn weg in het leven hebben gevonden?
Schuldgevoel en suïcide zijn bijna onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Maar dan bedenk ik in een van mijn vele wakkerliguren wat iemand me onlangs vertelde: dat schuldgevoel een functie heeft, namelijk dat je er iets van de controle mee terug pakt. De gedachte dat, als je andere besluiten had genomen de overledene er nog zou zijn, maakt dat je hem bijna terug zou kunnen halen. Alleen… je kunt hem niet terughalen. En je kunt je besluiten niet herroepen. Je kunt je leven niet opnieuw leven.
Ik bedenk me dat ik heb gedaan wat ik kon en dat dit waar ik op terugkijk bovenal heel pijnlijk is.
En opeens brul ik het uit. Wat een shitzooi. Ik had het voor hen, en voor mezelf, zo graag beter gewild.

 

8 Reacties

  1. Linda

    Ja dat rottige schuldgevoel ik moest roeien met de riemen die ik had.

    Antwoord
    • Patti

      Ja, ook jij stond er alleen voor. En dat is sowieso pittig.

      Antwoord
      • Sonja

        Mooi geschreven weer. Xou het kiet xo xijn dat schuldgevoel moeders eigen is. Ik heb dat ook namelijk.

        Antwoord
        • Patti

          Ja, dat denk ik ook wel. Dat wordt alleen maar versterkt als je alleenstaande moeder bent, want ja, als ik het niet goed doe, kunnen ze nergens anders terecht. En zelfdoding leidt ook vaak tot schuldgevoelens. Dus het is hier driedubbelop.
          Het is wel een interessante, waarom moeders zich schuldig voelen. Ik ga me er eens in verdiepen.

          Antwoord
  2. M

    Lieve Patti,
    Wat mooi geschreven weer..
    Schuldgevoel, hoe herkenbaar! Hier een thuisblijf-moeder en ook ik heb schuldgevoelens. Misschien was ik juist wel teveel thuis?! Ik ben dankbaar voor de extra tijd die ik hierdoor met mijn Bas heb gehad, maar ergens vraag je je dan toch weer af of het heel misschien anders was gelopen als ik juist niet zoveel aanwezig was geweest..
    liefs M (van het mailtje laatst)

    Antwoord
    • Patti

      Hai M, Sonja heeft (hierboven) waarschijnlijk gelijk als ze zich afvraagt of het niet des moeders is om ons schuldig te voelen.
      Kan me niet voorstellen dat je een zodanig negatieve invloed op je kind hebt gehad dat hij voor de dood koos, alleen maar omdat je veel thuis was.
      Dat is ook wel wat mensen tegen mij zeggen: er zijn zoveel meer factoren geweest dan alleen dat moederschap. Dat helpt wel – een beetje – om het te relativeren.

      Antwoord
  3. Rianne

    Het schuldgevoel is herkenbaar. Ik had alleen het geluk dat Zoon naar een hele fijne oppasmoeder ging. Die er altijd was voor haar (oppas)kinderen. En soms voel ik mij daar dan weer schuldig over. Dat zij er wel altijd kon zijn, en ik niet. Maar het zij zo. Sinds het overlijden van mijn moeder laat ik het schuldgevoel wat meer los. Naarmate ik haar meer vergeef om de (depressieve) moeder die zij was, valt mijn schuld richting kind, voor alle uren dat ik er of niet was, of ziek zwak en misselijk op de bank lag, weg. Ik heb naar eer en geweten gemoederd. Meer had ik niet kunnen doen. What if heeft geen enkele zin.
    Wat niet wegneemt dat het schuldgevoel mij zo af en toe toch even in zijn greep heeft. Even maar. Lang genoeg om er een rotgevoel aan over te houden. Het zij zo.

    Antwoord
    • Patti

      Bijzonder ook, Rianne, dat het overlijden van je moeder zoiets bij je losmaakt. Kan em voorstellen dat je je misschien ook naar haar schuldig voelde? Depressieve mensen hebben namelijk altijd net meer nodig dan je werkelijk kunt geven, dan schiet je altijd tekort.
      En ja, het zij zo, dat zeg je mooi. Het mot maar he?

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Jong en stil
Jong en stil

Als je jong bent, weet je nog niet van jezelf hoeveel je kunt dragen. Een beetje hulp is dan welkom.

Chagrijn
Chagrijn

Je kunt denken voorbereid te zijn op rouw, maar het overvalt je steeds op een manier die je niet verwacht.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Foto van stilgeweest.nl
Jong en stil
binnenkant paraplu
Chagrijn
vrouw met ballonnen en trap
Verjaard
Dr. Lucy Hone
Resilience
Regenboog blaadjes
Homoseksualiteit in Nuns
Zwaar voor zo’n kleintje
Jong en stil
Jong en stil

Als je jong bent, weet je nog niet van jezelf hoeveel je kunt dragen. Een beetje hulp is dan welkom.

Chagrijn
Chagrijn

Je kunt denken voorbereid te zijn op rouw, maar het overvalt je steeds op een manier die je niet verwacht.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Foto van stilgeweest.nl
Jong en stil
binnenkant paraplu
Chagrijn
vrouw met ballonnen en trap
Verjaard
Dr. Lucy Hone
Resilience
Regenboog blaadjes
Homoseksualiteit in Nuns
Zwaar voor zo’n kleintje