Toen was het stil

Verwende mensen

Vorige week zat ik op de thee bij een bevriend Syrisch gezin. De man van het gezin vroeg me waarom ik nog niet werk.

‘Eh ja, mijn hoofd werkt nog niet zo goed,’ ik pijnigde mijn hersens om duidelijk te kunnen maken hoe dat dan werkt. Rouwdementie, er is een echte term voor, maar leg het maar eens uit.

Niet begrijpend werd ik aangekeken. Ik voelde me ongemakkelijk, alsof ik een beetje zat te zeuren.

We hadden het maar gauw ergens anders over. Over hoe het nu met hen gaat, een paar jaar na hun vlucht uit hun land van herkomst.

Ja goed, heel goed. Ze slapen ook beter inmiddels. ‘We hebben heel erge dingen meegemaakt,’ zei de vader ernstig en ik knikte.

Kan me er geen voorstelling van maken, van ouder zijn van kinderen in de oorlog, van verlies en dreiging en angst en vlucht. Opeens lijkt mijn ‘mijn hoofd doet het niet zo goed’ een beetje flauw.

Totdat ik me bedenk dat ik niet ‘alleen maar’ anderhalf jaar geleden een trauma opliep, maar dat dit al jaren duurde en nog jaren zal voortduren. Ook al ben ik sterk en optimistisch, ik heb mezelf een beetje opgebruikt in de jaren voorafgaand aan Bas’ dood en ik ben nu moe, zo moe. Nog steeds kan het besef van het verlies van Bas me overvallen, als iets wat nieuw voor me is, en krimp ik in elkaar van ellende bij het besef dat hij weg is en niet meer terugkomt.

‘Victim blaming’, zo benoemde iemand mijn blog van vorige week. Dat ik het mezelf zou aanrekenen dat mijn kind niet meer leeft.

Dat is best heftig. Want dat is niet wat ik schrijf. Ik beschrijf vooral hoe zwaar het was om er alleen voor te staan.

Maar, natuurlijk reken ik het mezelf wel aan. Wie heeft tenslotte dat kind opgevoed? Ik. Wie is dus degene die de meeste invloed had? Ik.

‘Je bent een geweldige moeder als je niet werkt,’ zei een goede vriendin eens tegen me.

Ze had gelijk, als ik thuis was, in between opdrachten of ziek, was ik lief en geduldig.

Was ik druk en wist ik met moeite alle ballen hoog te houden, dan was ik nog steeds lief maar beslist niet geduldig.

Wat ik met het blog van vorige week bedoelde te zeggen, is dat ik nu pas besef dat ik doodgewoon te veel ballen in de lucht moest houden, zodat er gegarandeerd ballen stuk vielen, als rauwe eieren op de tegels.

Voel ik me daar schuldig over? Ja. Ik had het anders kunnen doen. De hond weg, verhuizen naar een woning in een stad met meer voorzieningen en minder tuin, whatever. Ik had geduldiger kunnen zijn, want dat is wat kinderen zoals Bas nodig hebben: engelengeduld. Maar door mijn permanente overbelasting, in combinatie met wat wederzijds temperament, schoot ik geregeld uit mijn slof. Ging ik niet naast hem zitten praten, maar brulde ik: ‘En nú is het afgelopen! Naar je kamer!’

Wat me nu pas langzaamaan duidelijk wordt, is dat dat dus niet hetgeen is wat een kind tot zelfmoord drijft. Ik bood namelijk evengoed een veilig thuis, met regels en afspraken, met een hoop liefde en lol, aan drie kinderen en wat beesten.

Wat ik ook afgelopen week helder kreeg, was dat ik in die overbelasting niet alleen sta. Dat wilde ik dus graag delen, vooral met hen die in eenzelfde positie verkeren. Een hart onder de riem en een arm om de schouder, in plaats van een extra schop onder de billen.

Want we vragen teveel van onszelf, ook dat is wat ik constateer. En het wordt als normaal beschouwd dat we dat doen.

‘Er zijn ook stabiele gezinnen met twee zorgende ouders waarin een kind zich het leven beneemt,’ was een volgende reactie. Ja, ook dat is me bekend, van zeer nabij zelfs.

En misschien is dat wel mijn tweede aanklacht: er lijkt bijna niks aan te doen als je een kind hebt dat gevoeliger is dan anders, zo’n kind dat net nergens tussen past.

Ik vraag me af hoe dat vroeger was, toen kinderen nog werden gepest met rood haar of een beugeltje. In mijn herinnering was de maatschappij toen een stuk harder en werd afwijken van de norm flink zwaarder bestraft. Toen kon je niet openbaar aarzelen over je geaardheid of genderidentiteit.

Dat alle moeders verplicht thuisbleven om voor hun kinderen te zorgen klinkt als lekker rustig, maar ik heb altijd gekscherend gezegd dat ik onder die omstandigheden gegarandeerd een sherrymoeder zou zijn geworden, lazarus liggend achter bank, van pure verveling. (ik heb, voor de duidelijkheid, niets dat neigt naar een drankprobleem) De sociale controle in die tijd moet verschrikkelijk zijn geweest.

En toch zijn er nu opeens zoveel suïcides onder jongeren.

Laat ik vooral niet gaan proberen om in mijn eentje antwoorden te gaan aandragen van een onderzoek dat nog moet gaan plaatsvinden. Maar ik kan wel mijn eigen ervaringen delen.

Een aantal van de mogelijke oorzaken gaf ik al weer: een overbelast gezin, moeilijk bereikbare hulpverlening, wachtlijsten, een zeer gevoelig kind, al dan niet (meestal wel) met diagnose.

Daar kwam in ons geval nog bij dat jeugd-ggz niet kon omgaan met autisme en dat jeugdzorg weer geen kaas gegeten had van psychiatrische problematiek en dat ze daarbij ook nog eens naar elkaar bleven verwijzen. Intussen ging er op school van alles mis, omdat mijn knetter-hoogbegaafde kind helemaal niet snapte wat er van hem werd verwacht.

Zou het dus gewoon zo kunnen zijn dat de maatschappij zoals die nu is te ingewikkeld is geworden voor een aantal jonge mensen? Want de thuisblijfmoeders met de op zondag vlees snijdende vaders boden een zekere benauwdheid, maar ook de veiligheid van de voorspelbaarheid. Wat je later wilde worden, werd grotendeels voor je bepaald, de keuzemogelijkheden waren beperkt. Nu kan alles, lijkt wel.

Het is zo makkelijk om te zeggen ‘de jongeren van tegenwoordig zijn gewoon verwend’. Want dat mag wel zo zijn, ze moeten ook ontzettend veel. Als ik alleen al kijk naar wat mijn dochter allemaal moet doen om te kunnen worden aangenomen op een opleiding na haar vwo. Als ik kijk wat ze daarnaast moet doen om inkomen te genereren en haar administratie op orde te houden.

We zijn bezig met het creëren van een generatie die minstens zo overbelast is als wijzelf zijn. Mijn sterke schouders zijn – letterlijk – geknakt. Wat als je extra gevoelig bent, keuzes niet zo goed kunt overzien, de weg kwijtraakt in alles wat je moet?

Maar leg het maar eens uit aan mensen die uit de oorlog komen. Dat ik doodmoe ben van al het gezorg en geregel. Dat het verdriet uit mijn poriën wasemt, net als bij hen.

Foto: Pascal Krumm on Reshot

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken
Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken