Toen was het stil

Uitvaart

Wie nodig je uit? Zeker nu in coronatijd, nu we ons moeten beperken tot een x aantal mensen – het aantal wisselt zo’n beetje maandelijks, dus hoeveel x momenteel is weet ik niet – moet je schiften.
Dat is afschuwelijk. Wij hadden de mazzel dat we deel uitmaken van een kleine familie en dat mijn moeder nagenoeg geen vrienden en bekenden had. Dat zoiets ooit nog eens zou worden betiteld als mazzel. Dat je als nabestaande beter af bent als je dierbare overledene naast jou bijna niemand had.
Maar het is schraal natuurlijk. Zelfs wij hebben nagedacht over wie we wel en wie we niet zouden uitnodigen. Dat was nergens voor nodig. 

Maar stel je voor, je verliest iemand die minder teruggetrokken leefde, iemand met een grote groep vrienden. Die kun je dan dus niet uitnodigen.
Ik heb drieënhalf jaar geleden zoveel steun geput uit het enorme aantal mensen dat er voor onze Bas was. Al waren veel van die mensen er voor mij. En heb ik van veel van hen daarna nooit meer iets gehoord. Hoor ik nu, nadat ook mijn moeder overleed, van nog meer mensen niks meer.
Ook dat is schraal. 

Maar ik leef mee met de mensen die keuzes moeten maken. Nodig je dan de directe naasten uit? Is de tante van je kind, die dan als familie wel naaste is, maar waar je kind een schurfthekel aan had wel uitgenodigd en jouw beste vriend, bij wie jullie steun vinden maar die geen naaste van de overledene was, niet? Of omgekeerd, je nodigt je dierbare vriend uit en laat de tante lekker thuis en vervolgens heb je familieruzie?
Mijn fantasie gaat hiermee op de loop. Maar ik kan me voorstellen dat het een drama is nu, om voor dit soort keuzes te staan. En het overweldigende gevoel van al die mensen die voor jou en jouw dierbare komen opdraven ontbreekt sowieso.

Ik stond zelf dus pas voor een keuze. Mijn hoofd werkte niet optimaal, ik heb mensen niet uitgenodigd die er wel hadden moeten zijn. Sommigen van hen moet ik nog steeds een kaart sturen, ik loop achter. Maar na het keiharde werken rondom het overlijden van mijn moeder – geen 24-uurszorg, wel thuis sterven, slechts één mantelzorger en dat ben ik, heel heel heel veel spullen om op te ruimen, een flat om netjes op te leveren, de administratie voor en na het overlijden, enzovoort – kom ik nu zoetjesaan aan mijn rouw toe. En die hakt met grote hauwen.
Mijn moeder, ik mis mijn moeder. Maar ik mis Bas ook. En op de een of andere manier is dat dus cumulatief. Het is niet zo dat ik het verdriet om Bas in het ene vakje kan parkeren en dat om mijn moeder in het andere. Het is ook niet zo dat ik de dood van Bas heb verwerkt – ik verwerk de dood van Bas nooit.
Nu dat deze twee heel belangrijke mensen zijn overleden, voel ik me zo ontzettend kwetsbaar. Who’s next? Ik merk dat ik me vast schrap zet. En dat is niet goed. Ik heb kiespijn van het klemmen. Mijn maag doet pijn. Het is tijd voor pauze.
Maar als ik heel even om me heenkijk, zie ik een kind in eindexamen – Vijf zit in vijf havo – en die sleept zich letterlijk voort, met een oorontsteking die nu al bijna een maand duurt. Hij is ervoor naar het ziekenhuis gestuurd, hij zit al aan zijn vierde kuur antibiotica, maar de ontsteking weigert weg te gaan. Net alsof zijn lijf zegt: nu ophouden hoor, dit is teveel.
Maar hij houdt niet op, zeker niet. Want hij wil dit diploma. Net zoals Marie drie jaar geleden vastbesloten was haar gymnasiumdiploma te halen, vlak na Bas’dood. En daarin slaagde.

Ook iets verder van me af overlijden mensen, uiteraard. Een dierbare vriend van mijn partner overleed deze week. Binnenkort is zijn uitvaart en ik, als totaal onbekende, zou buiten coronatijd natuurlijk gewoon mee zijn gegaan. Maar nu behoor ik niet tot de genodigden. Deze vriend had beduidend meer dierbaren dan mijn moeder, gelukkig maar. Bovendien was hij zo’n 30 jaar jonger, en zo’n overlijden is veel heftiger en triester dan wanneer iemand van in de 80 doodgaat.
Is dus volstrekt logisch dat ik niet tot het x aantal mensen behoor dat bij die uitvaart gaat zijn.
Maar moet ik mijn partner, die er was de afgelopen jaren, naast mij bij het graf van mijn zoon, naast mij bij het sterfbed van mijn moeder, naast mij bij alles waarin ik hem ook maar enigszins nodig kon hebben, nu alleen laten gaan naar een uitvaart, ver van zijn en ook van mijn woonplaats, alleen maar omdat het nu eenmaal coronatijd is? Ik heb hier zo’n moeite mee.
‘Ik ga wel mee en dan blijf ik in de auto zitten,’ stelde ik voor.
‘Dat slaat natuurlijk nergens op,’ luidde zijn immer nuchtere reactie. En hij heeft natuurlijk gelijk. Wat is in vredesnaam de meerwaarde van een partner die in de auto zit, terwijl jij binnen aan het afscheid nemen bent van een dierbare, behalve dan dat die partner je straks naar huis kan rijden, zodat jij met je hoofd bij het afscheid kunt blijven.
Ik weet dus nog niet wat ik doe. En wat ik al zei: mijn hoofd doet het niet zo goed. Ik ben in de rouw. 

Op de een of andere manier neem ik deze rouw zelf minder serieus. Naast een klap als de dood van Bas, verbleekt de rest. Moeders van in de 80 gaan nou eenmaal dood.
Ik ben zo ontzettend goed in relativeren.
Mijn lijf fop ik echter niet. Mijn mama is er niet meer. Wij vormden ooit met z’n tweeën een gezin. Toen ikzelf een gezin kreeg, was ze de naaste familie. Toen ik alleen kwam te staan met m’n kinderen, was zij degene die ons aanvulde. ‘Mijn tweede moeder,’ zei Vijf.
Het gat dat ze nalaat is peilloos diep en ondoorzichtig. Ik put troost uit haar eigen woorden, vlak voor haar dood, dat ze nu samen is met Bas.
Ik moet maar eens gewoon goed voor mezelf zorgen, denk ik. En accepteren dat m’n hoofd het even niet zo goed doet. En of ik meega naar de aanstaande uitvaart weet ik dus nog niet.

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Nederigheid
Nederigheid

Een zwaar verlies kan leiden tot bitterheid. Maar ook tot het besef dat je dankbaar mag zijn voor wat je hebt.

Depressie
Depressie

Het zou fijn zijn als mensen openlijk over hun depressie konden praten

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Sterrenhemel
Razen
Ma op reis met koffers
Mama
No trespassing
Nederigheid
Depressie
Depressie
Foto van stilgeweest.nl
Jong en stil
Roze fietsbel
Werkende moeder
Nederigheid
Nederigheid

Een zwaar verlies kan leiden tot bitterheid. Maar ook tot het besef dat je dankbaar mag zijn voor wat je hebt.

Depressie
Depressie

Het zou fijn zijn als mensen openlijk over hun depressie konden praten

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Sterrenhemel
Razen
Ma op reis met koffers
Mama
No trespassing
Nederigheid
Depressie
Depressie
Foto van stilgeweest.nl
Jong en stil
Roze fietsbel
Werkende moeder