Toen was het stil

Rouwmoe

Ik ben het rouwen zo beu.
Herinner me die eerste dagen, dat ik ferm tegen mezelf zei dat ik dit enorme, niet te overziene verlies zou gaan dragen, dat ik het ook zou kunnen dragen.
En ik ben het gaan dragen, ik kon het ook dragen, kan het nog steeds dragen.
Maar ik ben zo moe.
Het gaat steeds beter hoor, ik onderneem meer en kan genieten van grote en kleine dingen. Maar het is net alsof de narigheid, die zich hoe dan ook steeds weer aandient, zich steeds venijniger manifesteert.
De eerste tijd, zeg maar het eerste jaar, was het een soort continu zeurend gevoel van au. Middenin in de nacht kon ik wakker schrikken van mijn eigen gekerm. Zonder reden lag ik te huilen, te huilen alsof ik mijn ingewanden eruit moest persen. En dan sliep ik gewoon weer verder. Ik was permanent moe toen, het soms niet voelen en meestal wel voelen van dat wat zo zwaar was, trok alle energie uit me weg.
Nu doe ik leuke dingen, tenslotte zijn we alweer ruim twee jaar verder en heeft het zeurende gevoel van eerst plaatsgemaakt voor een bijna opgewekte stemming. Dat merkte ik pas goed toen ik op de kunstacademie, waar ik een algemeen vormend jaar doe, almaar probeerde een woest en zwaar werk te maken, om dan iedere keer weer teleurgesteld te zijn door een verhalend werk in opgewekte kleuren.
‘Dat zal dan je aard zijn,’ zei de juf.
Daar moest ik over nadenken. Ik ben namelijk echt niet vrolijk. Of toch wel? Ik ben wel blij op de academie, dat is waar. Meestal loop ik op wolkjes naar buiten, na weer een paar uur lekker te hebben geprutst aan niet-somber-te-schoppen werkjes. De contacten met andere mensen zijn ook heerlijk en ik ben inderdaad vrolijk, zoals ik dat bijna overal wel ben. Speel ik dan een rol? Nee, geenszins. Mijn verdriet is er wel, maar ik heb geen zin om die te delen met relatief onbekenden en dat is m’n goed recht. En dat ik ook moe word van een dagje academie, komt doordat ik nou eenmaal overal moe van word, ook van boodschappen doen of met de hond wandelen.
En van rouwen dus.

Afgelopen week was ik jarig. Dat is dubbel, zoals steeds. ‘Alle’ kinderen zijn er, maar die ene natuurlijk niet.
Het eerste jaar zonder Bas zette ik me schrap voor dit soort dagen, het tweede jaar werd ik overvallen door het gemis en nu alweer het derde merk ik niet eens bewust dat ik me zo incompleet voel.
Facebook was zo vriendelijk me te laten zien hoe mijn laatste verjaardag in complete setting eruit heeft gezien. Dat laatste jaar hadden de kinderen iets moois voor me gemaakt, een boekje met maffe teksten en bijbehorende tekeningen. Ik koesterde dat boekje al, voor later, om terug te kijken op een mooie tijd. Maar nu is het een belangrijk boekje, want voor een groot deel gemaakt door mijn niet lang daarna overleden zoon.
Door sociale media krijg ik dus even extra ingepeperd dat mijn verjaardag dit jaar niet compleet is, dat we nooit meer compleet zullen zijn en dat we het prima naar ons zin kunnen hebben maar dat het toch niet helemaal klopt.
De dag erna ging ik samen met Marie bezig aan het wandkleed dat we samen maken van de kleding van Bas. Fijn om te doen, maar ook confronterend. Natuurlijk. We knippen bruusk in de kleding waarin ik Bas nog zo voor me zie. Kleding die nog naar hem ruikt. We maken afbeeldingen die bij hem passen, willen hem recht doen met dit kleed. En we vertellen over hoe het was, aan degene die ons begeleidt, dat wil zeggen ik vertel en Marie knikt zo nu en dan.
Over hoe het ging met zijn geboorte en dat het niet nodig was geweest dat Bas met een hersenbeschadiging werd geboren, als er toen maar een arts was geweest die hem had gehaald. Dat al deze ellende ons en vooral hem dan misschien wel bespaard was gebleven. De tranen liepen me over de wangen opeens.
En de dagen erna voel ik weer zomaar dit grote verdriet. Niet alleen om het verlies van Bas, maar om alles wat er in de afgelopen 22 jaar gebeurde. Scheiding, geploeter als alleenstaande moeder, ziekte, geldnood, ruzie.
Natuurlijk weet ik heel goed wat er allemaal aan mooie dingen gebeurde ook, want ik ben ook gewoon heel vaak heel erg gelukkig geweest met mijn kindjes, maar nu voelt het even niet zo, nu overheerst het verdriet.

Weer een dag later bezoek ik Bas’ graf. En voor het eerst sinds hij er ligt, zie ik ons weer lopen met hem, vanuit de kleine zaal waarin we met honderden mensen het afscheid vierden naar zijn graf, de kist loodzwaar tussen ons in zeulend. Voel de kramp in mijn vingers, moeizaam de houten greep vastklemmend, terwijl Vijf diezelfde greep met net zoveel moeite vasthield, de pijn in mijn kromme rug en zere schouder, de angst de kist met dierbare last te zullen laten vallen, de verbetenheid het te zullen volbrengen.

Ik kijk over het pad dat over de kleine begraafplaats loopt en zie mezelf daar schuifelen, mijn kind naar zijn graf dragend, en weer overvalt me het verdriet. Om mezelf deze keer. En ik huil hardop om mezelf en om al het verlies dat ik leed en om het doodgewoon soms veel te zware bestaan.
Ja, ik ben het rouwen beu. Natuurlijk zou ik het dragen, natuurlijk zal ik het dragen, maar ik heb er domweg geen rekening mee gehouden toen dat het nooit echt weg is.
Nu. Even. Niet. Dat zou ik wel willen uitschreeuwen. Nu. Even. Niet. Ik ben er even niet, ik ben gewoon even blij en er is niets wat die blijdschap nu kan verstoren, verdorie.
Tuurlijk draag ik het, het is beter om mee te bewegen met de stroom dan ertegenin te zwemmen. Maar wat zou het heerlijk zijn als dit gewoon een waardeloze droom was, waaruit ik morgen ontwaak, zorgeloos en hoopvol.

 

8 Reacties

  1. Stephanie

    Au Patti, wat raak je me weer. Kreunend en krampend en sjouwend, hoe rauw. Zucht, hoe fijn dat je dit wilt delen. Kunt delen. Het is zo mooi dat jij door te schrijven mij kunt laten voelen. Ik kan even in jouw wereld zweven en vervolgens nog een half uur uit het raam staren en mijn gedachten de loop laten over jou, over Bas, over mezelf, over sjouwen, over verdriet. Dat het grote cliché is dat het slijt, maar dat dat tegelijk zo’n grote kul is. Gemis en verdriet draag je niet, dat sjouw je. Af en toe even neerzetten zou fijn zijn 😉 Ik gun jou echt je rust zo af en toe! Lieve Patti, ik wens je alle stutsels en steunsels om je heen om overeind te blijven. Dikke kroel!

    Antwoord
    • Patti

      Wat schrijf je dit mooi, Stephanie <3.
      En ja, je weet er natuurlijk alles van. Knuf trug!

      Antwoord
  2. Jolanda

    Dank je wel, wat raakt het me 😓.
    Wij zijn ‘pas’ 2 maanden na het verschrikkelijke overlijden van onze zoon, maar ik herken zoveel in wat je schrijft.
    Ik blijf je volgen, veel sterkte en liefs 😘

    Antwoord
    • Patti

      Ach Jolanda, wat kort nog maar. Ik kreeg toen te horen, dat heb ik ook ergens in een blog gewerkt, dat de hersenen van een persoon in de rouw dezelfde activiteit laten zien als die van iemand die een (fysieke) klap tegen zijn hoofd krijgt. Moet je nagaan. Jij krijgt die klappen nog de hele dag door.
      Ik kan je vertellen dat het minder wordt, de pauzes worden groter. Maar daardoor komen ze vaak onverwacht en dat is dan ook weer niet fijn.
      Heel veel sterkte in deze vreselijke tijd en ik wens je veel steun en liefde toe.

      Antwoord
  3. Karin

    Ik krijg weer tranen in mijn ogen, bij dat beeld van jou/jullie naast Bas’ graf. De pijn was voelbaar, onomkeerbaar en tegelijk zo’n groot eerbetoon aan wie hij was. Hij ging zijn eigen weg, maar ging niet weg uit jullie leven.
    Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat er rouwpauzes zijn/komen. Soms maar een halfuur, soms een etmaal. Ze zijn welkom, hoe kort ze ook duren, maar in eerste instantie kunnen ze ook voelen als verraad of ‘achterlating’.
    Probeer ze te pakken, die pauzes. Jullie verdienen ze. En het verstevigt je schouders, zodat je de rest van de rouw kan dragen…

    Antwoord
    • Patti

      Ja, die laatste eer, dat hebben we goed gedaan, met rituelen die bij Bas pasten. Dat is bitterzoet, want ik kijk er oprecht met trots en plezier op terug.
      Gelukkig voel ik de pauzes in de rouw niet als verlating. Al kan ik dat wel even hebben als ik blij ben met mijn gezin en ik voel even niet hoe pijnlijk het is dat hij er niet bij is.
      Het is fijn dat mensen zoals jij al jaren op me voor lopen, in de beleving en de kennis van rouw. Thx x.

      Antwoord
  4. Sonja

    Wat schrijf je dit weer mooi Patti.
    Het klinkt gek misschien maar het qeeft mij wel een beeld welke weg ik nog te gaan heb.
    Sterkte voor jou.

    Antwoord
    • Patti

      Ik hoop dat het je niet de moed in de schoenen doet zakken, Sonja. Sterkte voor jou ook.

      Antwoord

Laat een reactie achter voor Jolanda Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken
Onverdraagzaam
Onverdraagzaam

Mijn empathie is stuk. Dat dit ook bij rouw zou horen, had ik nooit kunnen bedenken.

Tijd
Tijd

Het lijkt een eeuw geleden dat Bas nog bij ons was. Tegelijk is het alsof hij ieder moment de deur binnen kan wandelen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Storm op zee
Onverdraagzaam
Tijd
Eiffeltoren 2004
De Eiffeltoren van Bas
Doelloos
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken