Toen was het stil

Pianoman

Zou het zo kunnen zijn dat de doden op een bepaald moment even dichterbij komen? Of hebben we de data van geboorte en sterven gewoon ergens in ons systeem zitten?
Mijn tante belde me. Ze is een nicht van mijn moeder en ze was haar beste vriendin, wel 84 jaar lang. ‘Zo raar,’ zei ze, nuchtere Rotterdamse die ze is, ‘ik moet opeens steeds maar aan je moeder denken, alsof ze almaar een beetje aan me staat te plukken.’

Rond de sterfdatum van Bas ben ik altijd van slag. Dat begint ongeveer een maand van tevoren, dan ben ik wat kortaf, wat prikkelbaar, ik begin wat slechter te slapen, mijn concentratie is hopeloos. Een volledig onbewust proces, waarin ik dan opeens besef: o wacht, over vier weken is het Bas’ sterfdatum, daarom voel ik me waarschijnlijk zo.
Nu heb ik dus, net als mijn tante, datzelfde met mijn moeder.
14 april is haar (eerste) sterfdag. En alhoewel de impact van haar overlijden heel veel kleiner is dan die van het verlies van Bas, mis ik mijn moeder opeens meer dan ooit. Ik zie voorwerpen van haar hier in huis en zie haar voor me terwijl ze ze vastpakt. Haar boodschappentas, niet weggegooid want hij is nog goed, maar ik kon haar ermee uittekenen want ze was altijd onderweg met dat ding. Kocht ze visjes voor ons bij haar favoriete visboer, of ze nam een broodje mee van de bakker, of ze had een aardigheidje meegenomen voor Marie, er kwam altijd wel iets uit die tas. Een aandenken is die tas, een relikwie bijna.
Opeens ben ik ontroerd mijn breekbare moeder zo zorgzaam voor me te zien.

Ik herinner me niks van haar uitvaart, bedacht ik me deze week ineens. Ja, ik herinner me de stevige knuffel van een goede vriendin en ik herinner me de andere vriendin die een beetje op afstand bleef in verband met corona. Gelukkig dat ik me hen herinner. Maar verder is het blanco.
‘We reden oma naar de oven,’ zegt Becky, mijn schoondochter, om me op weg te helpen, ‘en toen hebben we nog een foto gemaakt van de spiegelruit.’
Echt waar? Geen idee, er komt niks naarboven. Wat een rare gewaarwording.
Van de uitvaart van Bas herinner ik me iedere ademteug; die hele week van sterven tot en met begraven stond ik op scherp. Ik weet nog dat we bij het graf stonden, terwijl de rest van de aanwezigen langs het graf liep en afscheid nam, en dat ik verwoed probeerde om alle gezichten in me op te nemen. Opdat ik niet zou vergeten wie er toen waren. En dat ben ik dus ook niet vergeten. Gelukkig maar.
Het geeft wel weer hoe ik eraan toe was rond het overlijden van mijn moeder. Ik had lang gezorgd en gewaakt, het was zwaar geweest. ‘Lang leve’ de bezuinigingen in de zorg, we hebben deze aan den lijve ondervonden. Niet te doen als je enig kind bent en dus de enige op wie de mantelzorg neerkomt. Gelukkig ben ik taaier dan ik zelf soms denk.
Maar ik had liever de uitvaart van mijn moeder kunnen herbeleven dan haar sterfproces, en helaas is het dus omgekeerd.

Als je dan in zo’n herbelevingsvibe zit, komt opeens alles weer binnen.
Ik had de door mij gekleide kop van Bas eindelijk af geglazuurd en met enige tevredenheid en ontroering weggezet, toen zijn liedje door de radio werd uitgezonden. Dat was ook alweer een rare gewaarwording, want ik heb dat liedje sinds de uitvaart nooit meer gehoord.
We hebben het destijds uitgekozen, omdat Bas het zelf heel veel afspeelde in de laatste maanden van zijn leven. Na de uitvaart hadden we daar opeens toch spijt van, want dit liedje lijkt op te roepen tot zelfmoord en hoezo zouden wij dat dan afspelen? Ik weet nog dat ik boos was zelfs op de makers ervan, omdat ze mijn kind dus hadden overtuigd een eind aan zijn leven te maken. We waren allemaal boos, dit liedje ging in de ban en we hielden er een vervelend gevoel aan over dat we het überhaupt hadden afgespeeld.

Nu zat ik in de auto in Den Haag voor een stoplicht en ik zat mee te neuriën, toen ik opeens besefte om welk liedje het ging. Mijn eerste impuls was om de radio uit te drukken, maar nee, ik bleef toch luisteren. Naar de tekst ook.
‘Tell my mother I’m sorry’, hoorde ik toen. En ik schoot vol. Er was nooit een afscheidsbrief, maar dit voelde toch nog als een klein berichtje van Bas.
Misschien hoorde ik die zin destijds ook wel hoor, en ben ik dat nu vergeten. De eerste tijd na het overlijden van Bas is in een grote waas gebleven. Vanaf de uitvaart is mijn geheugen gewoon uit gegaan.
Maar nu hoor ik het liedje als liedje en niet als oproep tot zelfmoord. Gewoon, een liedje. Bas was onze muziekman, onze pianist, hij beluisterde duizenden liedjes, had gigantische afspeellijsten. Hij is niet doodgegaan door één liedje, besef ik nu.
Bovendien zoek je muziek die bij je stemming past. Ik maakte niet voor niks al een hele tijd geleden een lijst aan die ik de naam ‘Requiem’ gaf. Met stukken van de requiems van Mozart en Fauré, maar ook met droevige aria’s, met het Ave Maria, met Astor Piazzolla, met Lévon Minassian en met Nick Cave. En daar werd ik niet extra depressief van, nee het hielp en helpt me in het doorvoelen van mijn eigen pijn.
Dus een liedje kan je ondersteunen in je verdriet en pijn. Dan kan het je vast ook steunen in het gevoel dat je hier weg moet wezen. Dat denk ik wel. Alleen, zo’n songtekst heeft alleen maar dat effect op iemand die er al zo instaat. Het kan iemand hooguit over de streep trekken.
Let it happen, van Tame Impala. Mijn favoriete liedje wordt het nooit, ik vind het ook geen spannende muziek. Maar de lading is eraf.

En ‘Tell my mother I’m sorry’, die boodschap neem ik aan. Bas voelt opnieuw dichtbij, net zoals ik mijn moeder opeens weer een beetje beleef.
Maar misschien komt dat laatste wel gewoon doordat ik me tot eergisteren dus maar weinig herinnerde. Ben druk aan het graven in mijn geheugen. Kom maar door met de mooie herinneringen, ik ben er klaar voor.

2 Reacties

  1. M

    Lieve Patti,

    Zo herkenbaar en zo mooi hoe je je gedachten en gevoelens weet neer te zetten. Ook voor onze dochter was muziek een van de belangrijkste dingen in haar leven. Na haar door ben ik een afspellijst gaan maken op spotify met al haar favorite liedjes en liedjes waar we samen iets mee hadden. Somszet ik er een liedje.op waarvan ik weet dat ze ze mooi zou hebben gevonden, ook al heeft ze het nooit kunnen horen. De lijst is nooit af en het houdt ons meisje dicht bij ons. Soms kan ik er goed naar luisteren, soms ook niet maar dat is prima zo. Soms kan ik zelfs meezingen zoals we dat ooit samen deden.
    Het laatste liedje dat ze op haar gitaar aan het oefenen was, is Memories van Maroon 5….. Memories bring back, memories bring back you! Dat het maar altijd zo mag zijn.

    Antwoord
    • Patti

      Dat is bijzonder, een liedje opzetten waarvan je weet dat ze het mooi zou hebben gevonden. Ik heb dat inderdaad ook geregeld, dat ik denk: oh, had je dit liedje nu nog maar kunnen horen.
      En wat een prachtig laatste liedje deed ze…

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Empathie van een deurklink
Empathie van een deurklink

Een misschien wat onbekender bijverschijnsel van rouw is het verdwijnen van empathisch vermogen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Empathie van een deurklink
Empathie van een deurklink

Een misschien wat onbekender bijverschijnsel van rouw is het verdwijnen van empathisch vermogen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog