Toen was het stil

Je bent van iedereen

Wat richt je aan als je uit het leven stapt? Marie stipte dit kort aan in haar blog van afgelopen week. Kort maar veelzeggend: je slaat een gat van ongekende afmetingen in het hart van je dierbaren. Er wordt van je gehouden en dus kun je niet worden gemist.
Een lezer reageerde daarop door te zeggen dat je je eigen verantwoordelijkheid hebt als rouwende: het proces is van jou en niet van degene die een einde aan zijn/haar/hun leven maakte.
Die reactie maakte me boos. En ik ben eens bij mezelf nagegaan waarom ik daar boos over werd.

Mijn eerste impuls was duidelijk: een filosofische benadering van zo’n blog, geplaatst onder dat blog, is niet gepast. Vind ik. Je mag best ergens de discussie opstarten over waarom jij vindt dat iemand zelf over zijn leven mag beschikken, maar nadrukkelijk niet onder het blog van een meisje dat daar net heel kwetsbaar haar gevoelens over deelde.
Maar er speelt meer.

In mijn blogs probeer ik steeds aan te geven dat wij nabestaanden het wel redden. Ik vind dat belangrijk om te delen, vooral voor mensen die nog wat minder ver in het proces zijn: het is zwaar, maar we redden het. We huilen, maar we lachen ook. We zijn geslagen en aangeslagen, maar we leven nog steeds.
Ik hoop oprecht dat andere nabestaanden daar steun uit putten, uit het besef dat er leven is na de klap.
Daarnaast deel ik consequent hoe erg het is om achter te blijven na zelfdoding. Dat doe ik met een reden, zij het niet eens heel erg bewust. Ik wil namelijk dat geen enkel persoon die zelf overweegt een einde aan het leven te maken door mij geïnspireerd kan raken die stap ook daadwerkelijk te zetten. Omdat ik zo monter verder zou gaan met mijn leven. Zodat je als levensmoe persoon zou kunnen denken: zie, het kan best.
Ik weet dat er op het moment dat iemand overgaat tot de daad iets is van een bewustzijnsvernauwing, waardoor argumenten voor of tegen niet meer echt spelen. Geen weldenkend mens doet het een ander aan een lichaam te vinden, of zelfs actief een rol te spelen in het levenseinde.
Maar voor die tijd is er wel degelijk een moment van enige rede. Een moment waarop iemand kan beseffen dat we met z’n allen niet beter af zijn zonder diegene. Sterker nog, we zijn bijzonder veel slechter af zonder diegene. Zonder argumenten, maar gewoon omdat we van diegene houden.

Blijf je dan leven omdat anderen van je houden?
Ja. Wat mij betreft wel.
Het idee dat iedereen vrij moet zijn om die keuze te maken om wel of niet door te gaan met leven, is een zuiver theoretische. Want wat als jouw kind morgen naar je toe komt en zegt: ‘Mam, ik heb besloten dat ik aankomende maandag een einde maak aan mijn leven,’ – zeg je dan: ‘oké kind, dat is je goed recht en hier heb je alvast een afscheidskus’? Of bel je meteen de huisarts en besluit je dat je het kind maar eens even goed in de gaten gaat (laten) houden?
Ik durf te beweren dat je het laatste doet.
Het leven is namelijk maakbaar, totdat je ontdekt dat je het niet kunt maken. Door ziekte, door dood, door zorgen, door onvoorziene omstandigheden.
Filosofen onder ons menen dat we moeten leren omgaan met ziekte en dood en moeilijke omstandigheden, dat we ons moeten verzoenen met de dood. En dat ben ik met ze eens, niemand heeft recht op geluk en welzijn en het is heel wat makkelijker om ellende te incasseren als je dat besef met je meedraagt. De gedachte dat mijn ongeluk niet uniek is, tesamen met de wetenschap dat dit nou eenmaal bij het leven hoort, heeft mij enorm geholpen in het doorleven van mijn rouwproces.
Maar daarnaast blijft het ontiegelijk zwaar om een kind te verliezen aan de dood. En nog extra zwaar als dat kind het zelf deed. Ik gaf hem dat leven ooit. Ik heb hem gedragen, gebaard, gevoed, gekoesterd, helemaal sufgeknuffeld, ik heb op hem gemopperd, ik heb zelfs tegen hem staan schreeuwen, ik heb 20 jaar lang zorgen voor en om hem gekend. En dat was nooit bedoeld om hem na die 20 jaar te doen besluiten dat hij dit leven niet meer wilde.
Het is zijn goed recht, om dit leven niet meer te willen, zegt de filosoof dan. Nog maar een keer, want de filosoof leeft vooral vanuit het eigen hoofd en niet vanuit mijn moederlijf.
En ik denk: als het makkelijk was om te stoppen met leven had onze lieve heer ons wel een aan/uit-knop gegeven. Het is best lastig om een eind aan je leven te maken, het vereist behoorlijk wat geweld zelfs. En dat is niet voor niets.
Niemand, werkelijk niemand heeft zelf gekozen voor het leven. Je hebt het er maar mee te doen. Of je nou bij een liefdevol ouderpaar in een Wassenaarse villa ter wereld kwam, of bij een hongerlijdende pubermoeder in Tigray. Het is niet anders, niemand belooft je dat je gezond en gelukkig zult zijn.

Dat is geen aanklacht tegen hen die wel suïcide pleegden. Hun nood moet bijzonder hoog zijn geweest, hun depressie inktzwart. Nooit heb ik het over schuld of een schuldige. Nooit ben ik boos geweest op Bas om zijn keuze. Nooit heb ik hem verweten dat ik me voel zoals ik me nu voel, namelijk nooit meer compleet, altijd met dat gat in mijn hart en die scheur in mijn ziel, als een rafelige spijkerbroek met kapotte knieën.
Het is geen verwijt, het is het besef dat ik wil meegeven aan hen die twijfelen. Je wordt voor altijd gemist, want er wordt ontzettend veel van je gehouden, ook al voel je dat zelf misschien even niet.
Stel je toch voor dat ik die boodschap niet zou meegeven. Stel je voor dat ik zou zeggen: het is je recht om over je eigen leven te beschikken, want het is van jou en van niemand anders.
Dat is pertinent onwaar. Zolang er van je gehouden wordt, ben je van iedereen. 

3 Reacties

  1. Marten

    En zo is het !!!

    Antwoord
  2. Agnes

    Helemaal mee eens!

    Antwoord
  3. Annette

    Zo mooi verwoord. Onze zonen/ kinderen hebben nooit gewild dat wij achterblijvers ons zo zouden voelen, daarvoor hielden ze teveel van ons. Ik denk dat op het moment dat het gebeurd, de wanhoop de overhand heeft en er geen besef/ruimte meer is om na te denken over het verdriet wat ze achterlaten. ❤️

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Empathie van een deurklink
Empathie van een deurklink

Een misschien wat onbekender bijverschijnsel van rouw is het verdwijnen van empathisch vermogen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
Empathie van een deurklink
Empathie van een deurklink

Een misschien wat onbekender bijverschijnsel van rouw is het verdwijnen van empathisch vermogen.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog