Toen was het stil

Amor fati

Tijdens een weekend weg met vriend Jaap besef ik dat ik ben veranderd, de afgelopen anderhalf jaar dat Bas dood is.

We waren aan het kanoën in een prachtige omgeving en ik merkte op dat ik er wel zou kunnen wonen. Ik heb dat vaker, dat ik ergens verblijf en dan om me heen kijk en bedenk dat ik wel zou kunnen aarden.

‘Maar ik aard niet echt, ik ben nergens meer echt thuis,’ hoorde ik mezelf zeggen.

‘Nou, je hebt echt nog wel reden om te leven hoor,’ antwoordde Jaap geschrokken en ik haastte me te zeggen dat dát ook niet ter discussie staat wat mij betreft. Ik heb een heleboel om dankbaar voor te zijn en daarnaast ben ik ook gewoon nodig, als moeder.

‘Vind je me veranderd?’, vroeg ik aan Jaap.

‘Ja, je bent niet meer zo blij,’ antwoordde hij en hij voegde eraan toe: ‘natuurlijk.’

Hier moest ik even op kauwen. Ja, het is volstrekt natuurlijk om minder blij te zijn na de zelfdoding van je kind. En dan maakt Jaap me nog op mijn minst blije momenten mee. Want ik huil niet graag in gezelschap, maar wel bij hem.

Arme Jaap. Wat een last draagt hij. Naast mij.

Maar ik zou niet weten hoe ik het anders moet doen. Ik besef dat ik mezelf aan het herdefiniëren ben, alsof ik een nieuwe persoonlijkheid word, op basis van deze ervaringen.

Dat moet te doen zijn.

Want hoe peilloos diep dit verdriet ook is – en de vuistslagen in mijn maag blijven maar regenen, vooral als ik echt blij ben, alsof er dan pas ruimte is voor alle narigheid ook – mijn leven gaat wel door. En ik ben niet de eerste moeder die een zoon verliest, ik ga ook helaas niet de laatste zijn.

Ik weet nog hoe blij ik was toen, vlak voor de geboorte van Bas, de dienstplicht werd afgeschaft: mijn jongens zouden tenminste niet het leger in hoeven. Want het mag dan vredestijd zijn, maar je weet nooit wat er gebeurt. Hele generaties aan jonge mannen zijn verdwenen in bloedige oorlogen, bijna allemaal zullen ze een mama hebben gehad. En die mama’s vielen heus niet allemaal om, na de dood van hun zoon of zelfs zoons.

Maar ja, vroeger kreeg je kinderen, misschien wel meer dan je lief was. Je vroeg er niet om, ze kwamen gewoon.

Pas nu het krijgen van baby’s zorgvuldig wordt gepland om de aanschaf van een eerste huis, een tweede auto en de voortzetting van een carrière heen, zijn die kinderen niet meer gewoon dat wat je al dan niet toekomt, maar eerder de vervulling van je leven. Zouden moeders in de jaren ‘30 ook last hebben gehad van het legenestsyndroom, of zouden ze vooral opgelucht hebben gezucht als nummer 11 ook elders onder de pannen geraakte? Als ze al tijd van zuchten hadden nog.

Het verdriet van een moeder die een kind verliest is evengoed universeel, denk ik, zoals ook moederliefde iets is wat je met andere moeders verbindt.

En vergis je niet, het verliezen van een 20-jarige is niet alleen maar het verlies van een jonge man, maar ook van de kleuter, de baby, de baby in je buik zelfs. Van alle lachjes en grapjes en knuffels, van alle liefde die je ooit hebt gevoeld, van alle verwachting die je koesterde.

En verlies door zelfdoding maakt dat allemaal nog extra ingewikkeld, door de schrik, door de schuldvraag, door het eindeloze gevoel van had-ik-maar, die de herinneringen aan toen extra wreed maken.

Maar het leven gaat dus door. We moeten verder.

‘Amor fati’, zette ik op m’n arm, tussen een hoop andere symboliek. Vrij vertaald betekent het ‘ik omarm mijn lot’. Of zoals Nietzsche zei:“Mijn definitie voor grootheid bij de mens is amor fati: dat je van niets wil dat het anders is, niet vóór je, niet achter je, in alle eeuwigheid niet. Het onvermijdelijke niet enkel verdragen, nog minder verdoezelen… maar ervan houden.”

Dit dus los van het positiviteitsdenken, want daar kan ik niks mee. Blijven lachen, zinnen uitbraken als ‘je krijgt niet meer dan je dragen kunt’ en depressie beschouwen als zwakte. Alsof positief denken de pijn verzacht. Bovendien kleur je daarmee alsnog je waarheid in.

Je lot omarmen is los van de pijn ook, want die voel ik toch wel en die mag er gewoon zijn. Daar is echter niks positiefs aan.

Die pijn, dat verlies, kan ik dus ook deel laten uitmaken van wie ik ben. Want het is onherroepelijk, het is zo verschrikkelijk onherroepelijk dat het me nog geregeld naar adem doet happen. Hij is echt weg, hij heeft het zelf gedaan, er is niets meer wat ik kan doen om hem terug te halen.

Laat ik dan maar dóórleven, laat ik dit gevoel maar doorléven. Ik ben een moeder die een kind verloor. Ik ben een vrouw die een groot verlies leed.

Maar ik ben nog zoveel meer dan dat. Mijzelf definiëren als ‘vrouw die kind verloor’ doet me tekort.

Het lijkt alleen wel alsof alles versterkt is geraakt.

Ik draag het hart op de tong, maar ik ben niet extravert. Momenteel ben ik introverter dan ooit, want ik weet nog steeds niet goed hoe met mensen om te gaan.

Ik was al nooit erg verdraagzaam, maar nu ben ik regelrecht agressief als iets me niet aanstaat.

Ik was altijd al wat zwaar op de hand, maar nu ben ik een echte tobber – en ik tob over kleine dingetjes.

Oftewel, ik ben gewoon nog steeds verschrikkelijk in de rouw, ook al lijkt het voor de buitenwereld alsof de scherpe kantjes er wel af zijn.

Jaap weet wel beter. Ik ben niet meer zo vrolijk.

Maar ik ben nog steeds sterk en soms ook grappig. En ondernemend en vindingrijk. Die eigenschappen moet ik soms alleen een beetje zoeken in de chaos. Pijn lijden kost zo ontzettend veel tijd en energie. Het even niet voelen, wat nodig is om boodschappen te kunnen doen, of een praatje te maken op het hondenspeelveld, kost ook al energie.

Ik zal moeten gaan leren het leven opnieuw lief te hebben. Weet alleen niet of het ooit zal lukken om niet te willen dat het anders was gelopen.

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Bang
Bang

Het was moeilijk om toe te geven, want het is niet stoer, maar ik ben doodgewoon bang voor alles wat ons boven het hoofd hangt.

Positiviteitsdenken
Positiviteitsdenken

Keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen maken je vrij, zegt men. Ik ben het daar niet mee eens.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken
meisje en hond op kleed
Rouwmoe
fiets in de stad
Onderweg
man met luchtballon
De leegte
De groeten van Bas
Bang
Bang

Het was moeilijk om toe te geven, want het is niet stoer, maar ik ben doodgewoon bang voor alles wat ons boven het hoofd hangt.

Positiviteitsdenken
Positiviteitsdenken

Keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen maken je vrij, zegt men. Ik ben het daar niet mee eens.

Blogs

  • Pattiblog
  • Gastblog
mens boven aan hoge rots
Bang
zeilboot
Positiviteitsdenken
meisje en hond op kleed
Rouwmoe
fiets in de stad
Onderweg
man met luchtballon
De leegte
De groeten van Bas